Bỏ qua tới nội dung
ESG & Bền vững

Điện mặt trời mái nhà tự dùng cho nhà xưởng SME: Nghị định 243/2026 nâng trần bán điện dư lên 50%

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cho nhà xưởng SME: Nghị định 243/2026 nâng trần bán điện dư từ 20% lên 50%, kèm thủ tục thông báo và chế tài mới.

22 tháng 7, 2026 · 13 phút

Điện mặt trời mái nhà tự dùng cho nhà xưởng SME: Nghị định 243/2026 nâng trần bán điện dư lên 50%

Ảnh: Nova lv / Pexels

Tóm tắt nhanh

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là nguồn điện lắp trên mái công trình để dùng tại chỗ, phần dôi ra mới bán lên lưới. Với nhà xưởng SME, đây là hạng mục xanh dễ triển khai nhất vì phụ tải ban ngày trùng giờ nắng. Khung pháp lý vừa đổi lớn: Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 (có hiệu lực từ 26/6/2026) sửa đổi Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định 58/2025/NĐ-CP về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới. Điểm quan trọng nhất: sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ — tăng từ mức 20% của quy định cũ tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết 31/12/2030, hai bên còn được thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận. Về thủ tục, Nghị định 58/2025/NĐ-CP (hiệu lực 03/3/2025, thay thế Nghị định 135/2024/NĐ-CP) tách hai nhóm: THÔNG BÁO cho hộ gia đình nhà ở riêng lẻ dưới 100 kW có đấu nối và cho tổ chức, cá nhân dưới 1.000 kW có đấu nối nhưng không đăng ký bán điện dư; ĐĂNG KÝ cho hệ thống từ 1.000 kW trở lên và các trường hợp còn lại. Từ 25/5/2026, Nghị định 133/2026/NĐ-CP bắt đầu áp chế tài cho hành vi không thông báo/không đăng ký. Bài KHÔNG đưa giá mua điện dư bằng đồng/kWh, suất đầu tư hay thời gian hoàn vốn cho bất kỳ dự án nào — những con số đó phụ thuộc công bố hằng năm của cơ quan vận hành thị trường điện và dữ liệu thật của từng nhà xưởng.

Cập nhật lần cuối: 22/07/2026

Dữ kiện nhanh (có nguồn)

  • Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 sửa đổi, bổ sung Nghị định 57/2025/NĐ-CP (mua bán điện trực tiếp) và Nghị định 58/2025/NĐ-CP (phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới); Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/6/2026.
  • Trần điện dư 20% → 50%: sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa hai bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ (quy định cũ tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP là 20%).
  • Cửa mở đến hết 31/12/2030: từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết 31/12/2030, hai bên được thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận và đáp ứng điều kiện vận hành an toàn.
  • Giá điện dư: bằng giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố (đồng Việt Nam/kWh), trần là mức giá tối đa của khung giá phát điện điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ theo miền (chưa gồm VAT).
  • Thủ tục & chế tài: Nghị định 58/2025/NĐ-CP (hiệu lực 03/3/2025, thay thế Nghị định 135/2024/NĐ-CP) chia thông báo (hộ gia đình <100 kW; tổ chức/cá nhân <1.000 kW không bán dư) và đăng ký (từ 1.000 kW trở lên…); từ 25/5/2026 Nghị định 133/2026/NĐ-CP áp chế tài, cao nhất 80–100 triệu đồng cho nhóm hành vi nặng.

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là gì — và vì sao SME nên tính lại bài toán

Trả lời thẳng: điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là nguồn điện lắp trên mái công trình để dùng tại chỗ, chỉ phần dôi ra mới bán lên lưới — và từ 26/6/2026, phần "dôi ra" được phép bán đã tăng gấp 2,5 lần, từ 20% lên tối đa 50% sản lượng phát tại đầu ra. Đó là thay đổi đủ lớn để một nhà xưởng SME từng gạt phương án này ra khỏi bàn nay phải tính lại.

Vì sao nhà xưởng là "khách hàng tự nhiên" của mô hình này? Vì hình dạng phụ tải khớp với hình dạng nắng. Theo Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được quan tâm nhất ở nhóm hộ gia đình, cơ sở sản xuất và kinh doanh có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, vì nguồn điện này giúp chủ động một phần điện năng tại chỗ, giảm lượng điện mua từ lưới và dùng điện hiệu quả hơn trong cao điểm nắng nóng (EVNSPC, 18/5/2026). Một xưởng may, xưởng cơ khí hay kho lạnh chạy ca ngày chính là hồ sơ phụ tải lý tưởng.

Nhưng ba chữ "tự tiêu thụ" mới là điểm mấu chốt pháp lý. Cơ chế này không phải mô hình bán điện thương mại: mục tiêu chính là dùng tại chỗ, phần dư chỉ là hệ quả kỹ thuật của những giờ nắng gắt mà xưởng nghỉ hoặc chạy non tải. Vì vậy mọi quy định — trần tỷ lệ, thủ tục thông báo/đăng ký, yêu cầu chống phát ngược — đều xoay quanh câu hỏi: hệ thống này có làm lệch cân bằng lưới điện khu vực hay không.

Đặt cạnh các hạng mục xanh khác, điện mặt trời mái nhà thường là bước đi có biên độ kiểm soát cao nhất cho SME: không phải đổi dây chuyền, không phải đổi nguyên liệu, và số liệu sản lượng đo đếm được ngay — rất hữu ích khi bạn kiểm kê khí nhà kính Scope 1-2-3 hoặc theo đuổi chứng nhận công trình xanh cho nhà xưởng.

Nghị định 243/2026 thay đổi gì: trần điện dư từ 20% lên 50% — GROW Network Vietnam
Ảnh: Gustavo Fring / Pexels

Nghị định 243/2026 thay đổi gì: trần điện dư từ 20% lên 50%

Trả lời thẳng: Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 sửa đổi Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, nâng trần sản lượng điện dư được mua bán từ 20% lên không quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ, đồng thời mở một "cửa linh hoạt" cho phép vượt 50% đến hết 31/12/2030 nếu lưới khu vực tiếp nhận được.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 57/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 (cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn) và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 (quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới) — trong đó nội dung đáng chú ý nhất là cơ chế mua bán sản lượng điện dư tại Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP (Báo Điện tử Chính phủ, 27/6/2026).

Bảng 1 — Cơ chế mua bán sản lượng điện dư của điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ sau Nghị định 243/2026/NĐ-CP
Nội dungQuy định áp dụng
Trần tỷ lệ điện dư được mua bánTheo thỏa thuận giữa hai bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ (quy định cũ tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP: 20%)
Trường hợp được vượt 50%Từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết 31/12/2030: hai bên được thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện
Khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc giaKhông giới hạn sản lượng điện dư được mua bán; thanh toán toàn bộ điện năng phát lên lưới đo đếm tại công tơ. Khi khu vực được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia thì quay lại quy định tương ứng
Điểm xác định sản lượng dưTại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter)
Điện từ hệ thống lưu trữSản lượng điện dư được mua bán bao gồm cả sản lượng điện từ hệ thống lưu trữ điện được tích điện từ nguồn điện mặt trời mái nhà (nếu có)
Giá mua bán điện dưGiá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố (đồng Việt Nam/kWh). Nếu giá đó cao hơn mức giá tối đa của khung giá phát điện loại hình điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ theo miền áp dụng thì lấy mức giá tối đa đó (chưa gồm thuế giá trị gia tăng)
Giấy phép hoạt động điện lựcTổ chức, cá nhân bán sản lượng điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ trường hợp được miễn theo quy định

Nguồn Bảng 1: toàn bộ nội dung theo bản tin về Nghị định 243/2026/NĐ-CP của Báo Điện tử Chính phủ (27/6/2026)Tạp chí Công Thương (29/6/2026).

Đừng đọc con số 50% như một lời mời "làm dự án bán điện". Đây vẫn là cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ — trần cao hơn chỉ có nghĩa là bạn ít bị lãng phí hơn khi thiết kế hệ thống bám sát phụ tải thật. Thiết kế để bán, thay vì thiết kế để dùng, là cách nhanh nhất để vướng cả kỹ thuật lẫn pháp lý.

Ai được bán điện dư và giá tính thế nào

Trả lời thẳng: Nghị định 243/2026/NĐ-CP liệt kê năm nhóm nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được bán sản lượng điện dư — nhà xưởng SME phải tự đối chiếu mình thuộc nhóm nào, thường là nhóm "các nguồn khác có đấu nối với hệ thống điện quốc gia và thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch điện lực", hoặc nhóm "đấu nối tại cấp điện áp hạ áp" nếu quy mô đủ nhỏ.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, năm nhóm đó gồm: (a) nguồn của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ; (b) nguồn đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp; (c) nguồn lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia; (d) nguồn lắp đặt tại công trình là tài sản công (phải tuân thủ thêm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và phù hợp chức năng, nhiệm vụ của bên bán điện dư); và (đ) các nguồn khác có đấu nối với hệ thống điện quốc gia và thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch phát triển điện lực, kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển điện lực, phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh.

Nhóm (đ) là chỗ SME hay hiểu sai. Nó không nói "cứ lắp là bán được": nguồn của bạn phải nằm trong quy mô công suất phát triển đã có trong quy hoạch. Đây chính là lý do phải làm việc với điện lực địa phương trước khi chốt công suất — chứ không phải sau khi giàn pin đã lên mái.

Về giá, quy định mới bỏ cách neo giá cố định và chuyển sang neo theo thị trường: giá mua bán sản lượng điện dư là giá điện năng thị trường điện bình quân trong năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố, tính bằng đồng Việt Nam/kWh; nếu mức đó cao hơn giá tối đa của khung giá phát điện loại hình điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ tương ứng theo miền áp dụng thì áp mức giá tối đa (chưa gồm VAT). Bài này cố ý không ghi một con số đồng/kWh nào: con số đó do cơ quan vận hành thị trường điện công bố theo năm, và trích một mức cũ vào bài sẽ thành sai ngay khi công bố mới ra.

Cần lưu ý thêm: bên bán sản lượng điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ các trường hợp được miễn theo quy định pháp luật. Nói cách khác, "bán được tới 50%" là quyền, không phải là thủ tục miễn phí đi kèm.

Thủ tục: thông báo hay đăng ký — phân theo quy mô và cách đấu nối — GROW Network Vietnam
Ảnh: Kindel Media / Pexels

Thủ tục: thông báo hay đăng ký — phân theo quy mô và cách đấu nối

Trả lời thẳng: Nghị định 58/2025/NĐ-CP tách rõ hai nhóm thủ tục — THÔNG BÁO cho hộ gia đình nhà ở riêng lẻ dưới 100 kW có đấu nối và cho tổ chức, cá nhân lắp dưới 1.000 kW có đấu nối nhưng không đăng ký bán điện dư; ĐĂNG KÝ cho hệ thống từ 1.000 kW trở lên và các trường hợp còn lại. Nhà xưởng SME lắp vài trăm kW để tự dùng, không bán dư, thường chỉ phải thông báo.

EVNSPC mô tả cách phân loại này: nhóm thông báo áp dụng với hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ lắp hệ thống dưới 100 kW có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, và với tổ chức, cá nhân lắp hệ thống dưới 1.000 kW có đấu nối và không đăng ký bán sản lượng điện dư; nhóm đăng ký áp dụng với hệ thống từ 1.000 kW trở lên, hệ thống dưới 1.000 kW không bán điện dư nhưng có nhu cầu cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển, hoặc hệ thống dưới 1.000 kW có đăng ký bán sản lượng điện dư lên lưới (trừ một số trường hợp quy định riêng).

Bảng 2 — Thông báo hay đăng ký? Phân nhóm thủ tục theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP
Trường hợpNhóm thủ tục
Hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ, hệ thống dưới 100 kW, có đấu nối với hệ thống điện quốc giaThông báo
Tổ chức, cá nhân lắp hệ thống dưới 1.000 kW, có đấu nối và không đăng ký bán sản lượng điện dưThông báo
Hệ thống từ 1.000 kW trở lênĐăng ký
Hệ thống dưới 1.000 kW, không bán điện dư, nhưng có nhu cầu cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triểnĐăng ký
Hệ thống dưới 1.000 kW có đăng ký bán sản lượng điện dư lên lưới (trừ một số trường hợp được quy định riêng)Đăng ký

Nguồn Bảng 2: phân nhóm theo mô tả Nghị định 58/2025/NĐ-CP của EVNSPC (18/5/2026). Cũng theo EVNSPC, thông báo phát triển nguồn điện được gửi đến Sở Công Thương, đơn vị điện lực, cơ quan quản lý về xây dựng và cơ quan phòng cháy chữa cháy tại địa phương theo quy định; thủ tục đăng ký thực hiện tại cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo phân cấp.

Vì sao Nhà nước siết khâu này? EVNSPC giải thích rất thực tế: khi nhiều hệ thống điện mặt trời mái nhà cùng phát công suất cao vào một thời điểm trong khi phụ tải tại chỗ thấp, lưới hạ áp hoặc trạm biến áp khu vực có thể phát sinh quá tải cục bộ; nắm trước quy mô, vị trí và phương án đấu nối giúp đơn vị điện lực đánh giá khả năng tiếp nhận, kiểm tra yêu cầu đo đếm, bảo vệ và chống phát ngược. Với SME, thông điệp rút gọn là: liên hệ điện lực địa phương trước khi chốt công suất, thiết bị và đơn vị thi công.

Chế tài từ 25/5/2026: làm sai bị phạt gì

Trả lời thẳng: từ 25/5/2026, Nghị định 133/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực bắt đầu áp chế tài cho hành vi vi phạm về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ — nhẹ nhất là phạt cảnh cáo với nguồn đấu nối hạ áp, nặng nhất tới 80–100 triệu đồng cho nhóm hành vi liên quan tháo dỡ nhà máy điện gió/điện mặt trời và cam kết dự án điện gió ngoài khơi.

Điểm cần nhớ với nhà xưởng: khoảng phạt 10–20 triệu đồng áp cho nhóm hành vi rất dễ mắc khi làm ẩu — không gửi thông báo phát triển nguồn điện hoặc lắp đặt khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển đối với nguồn đấu nối từ cấp điện áp trung áp trở lên, thực hiện không đúng nội dung đã thông báo/giấy chứng nhận, không điều chỉnh bổ sung giấy chứng nhận, không tuân thủ lệnh điều độ khi phát điện dư lên hệ thống điện quốc gia, hoặc không trang bị thiết bị kết nối hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển.

Bảng 3 — Một số mức xử phạt về phát triển điện mặt trời mái nhà (Điều 7 Nghị định 133/2026/NĐ-CP, hiệu lực 25/5/2026)
Hành viMức phạt
Không gửi Thông báo phát triển nguồn điện đối với nguồn tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối hạ ápPhạt cảnh cáo
Không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nội dung Thông báo đối với nguồn đấu nối hạ ápPhạt cảnh cáo
Tái phạm hành vi không gửi thông báo sau 10 ngày kể từ ngày bị xử phạt — nguồn công suất đến 20 kW500.000 đồng – 1 triệu đồng
Tái phạm hành vi không gửi thông báo sau 10 ngày kể từ ngày bị xử phạt — nguồn công suất trên 20 kW2 – 3 triệu đồng
Không gửi Thông báo, hoặc lắp đặt khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển nguồn điện — nguồn đấu nối từ trung áp trở lên10 – 20 triệu đồng
Không thực hiện đúng, đầy đủ nội dung Thông báo/Giấy chứng nhận; không điều chỉnh, bổ sung Giấy chứng nhận theo quy định10 – 20 triệu đồng
Mua sản lượng điện dư không đúng đối tượng hoặc không đúng tỷ lệ theo quy định10 – 20 triệu đồng
Không tuân thủ lệnh điều độ khi phát điện dư lên hệ thống điện quốc gia; không trang bị thiết bị kết nối hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển10 – 20 triệu đồng
Không tháo dỡ hoặc không hoàn thành tháo dỡ nhà máy điện gió, nhà máy điện mặt trời trong thời hạn quy định80 – 100 triệu đồng

Nguồn Bảng 3: bảng mức phạt theo Điều 7 Nghị định 133/2026/NĐ-CP tổng hợp tại LuatVietnam (07/5/2026); mốc hiệu lực 25/5/2026 và cách phân mức theo cấp điện áp cũng được EVNSPC mô tả. Mức phạt cụ thể cho từng chủ thể do cơ quan có thẩm quyền áp dụng theo quy định chung về mức phạt tiền của Nghị định.

Có một dòng trong bảng đáng để chủ xưởng đọc kỹ: "mua sản lượng điện dư không đúng đối tượng hoặc không đúng tỷ lệ". Nó cho thấy con số 50% không phải khuyến nghị mềm — vượt trần là hành vi bị chế tài, và chế tài chạm cả bên mua.

Mốc pháp lý cần nhớ và cơ chế mua bán điện trực tiếp được mở rộng

Trả lời thẳng: khung pháp lý cho điện mặt trời mái nhà tự dùng đã đi qua bốn mốc chỉ trong hơn một năm — Nghị định 58/2025/NĐ-CP và 57/2025/NĐ-CP (03/3/2025), Nghị định 133/2026/NĐ-CP (25/5/2026) và Nghị định 243/2026/NĐ-CP (26/6/2026) — nên mọi tài liệu tư vấn cũ hơn tháng 6/2026 đều cần đọc lại trước khi tin.

Bảng 4 — Dòng thời gian pháp lý điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ
MốcVăn bảnNội dung đáng nhớ
03/3/2025Nghị định 58/2025/NĐ-CPQuy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới; thay thế Nghị định 135/2024/NĐ-CP; là nền tảng cho thủ tục thông báo/đăng ký
03/3/2025Nghị định 57/2025/NĐ-CPCơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn
25/5/2026Nghị định 133/2026/NĐ-CPXử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực; Điều 7 áp chế tài cho vi phạm về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ
26/6/2026Nghị định 243/2026/NĐ-CPSửa đổi Nghị định 57/2025 và 58/2025; nâng trần điện dư 20% → 50%; có hiệu lực từ ngày 26/6/2026
Đến hết 31/12/2030Nghị định 243/2026/NĐ-CPCửa sổ cho phép hai bên thỏa thuận tỷ lệ điện dư cao hơn 50% nếu lưới khu vực bảo đảm khả năng tiếp nhận

Nguồn Bảng 4: các mốc và nội dung theo Báo Điện tử Chính phủ, Tạp chí Công Thương, LuatVietnam (29/6/2026) và trang văn bản Nghị định 58/2025/NĐ-CP.

Ngoài trần 50%, Nghị định 243/2026/NĐ-CP còn mở rộng đáng kể cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Theo Tạp chí Công Thương, phạm vi điều chỉnh của Nghị định 57/2025/NĐ-CP được bổ sung đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm — trừ khu đô thị và khu thương mại tự do — vào nhóm đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, bên cạnh đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Cần đọc kỹ chỗ này để khỏi nhầm: khái niệm "mô hình khu, cụm" mà Nghị định định nghĩa bao gồm khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu đô thị và khu thương mại tự do — nhưng hai nhóm cuối (khu đô thị, khu thương mại tự do) bị loại khỏi diện đơn vị bán lẻ điện được tham gia DPPA. Nhóm khách hàng sử dụng điện lớn cũng được bổ sung khách hàng phục vụ mục đích sản xuất, khách hàng dùng điện cho trung tâm dữ liệu, và khách hàng dùng điện cho trạm, trụ sạc điện, tủ đổi pin xe điện phục vụ kinh doanh dịch vụ sạc điện, mua điện ở cấp điện áp từ 22 kV trở lên. Nghị định cũng bổ sung các khái niệm mới gồm mô hình khu, cụm, thiết bị bật tắt phát ngược (Zero-Export) và trung tâm dữ liệu.

Với SME nằm trong khu công nghiệp, khu chế xuất hay cụm công nghiệp, đây là tin đáng theo dõi: mô hình mua điện tái tạo qua đơn vị bán lẻ điện trong khu đang được luật hóa rõ hơn — một hướng bổ sung cho lộ trình giảm phát thải bên cạnh giàn pin trên mái xưởng của chính bạn. Ngược lại, doanh nghiệp đặt trong khu đô thị hoặc khu thương mại tự do thì không nằm trong diện mở rộng này.

Lộ trình 6 bước cho nhà xưởng SME và ranh giới chống greenwashing

Trả lời thẳng: trình tự an toàn cho một nhà xưởng SME là đo phụ tải thật → hỏi điện lực địa phương về khả năng tiếp nhận → chốt công suất và phương án chống phát ngược → xác định mình thuộc nhóm thông báo hay đăng ký → nộp hồ sơ đúng đầu mối → chỉ công bố tiết kiệm sau khi có số đo đếm thật.

  1. Đo phụ tải ban ngày trước khi chọn công suất. Cơ chế này là "tự sản xuất, tự tiêu thụ" — công suất bám phụ tải thật sẽ giảm phần dư phải xin bán và giảm rủi ro quá tải cục bộ mà EVNSPC cảnh báo.
  2. Hỏi điện lực địa phương trước khi chốt thiết bị. EVNSPC khuyến nghị liên hệ điện lực địa phương trước khi chốt công suất, thiết bị và đơn vị thi công để được hướng dẫn thủ tục, điều kiện đấu nối và yêu cầu an toàn.
  3. Xác định mình thuộc nhóm nào. Không đấu nối / đấu nối hạ áp / đấu nối trung áp; có bán điện dư hay chỉ tự dùng — phân loại đúng từ đầu quyết định bộ hồ sơ (Bảng 2).
  4. Nộp đúng đầu mối. Thông báo phát triển nguồn điện gửi Sở Công Thương, đơn vị điện lực, cơ quan quản lý về xây dựng và cơ quan phòng cháy chữa cháy tại địa phương; đăng ký thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp.
  5. Nếu muốn bán điện dư, tính cả nghĩa vụ đi kèm. Trần 50% (hoặc cao hơn nếu lưới tiếp nhận được, đến hết 31/12/2030), giá neo theo giá thị trường bình quân năm trước liền kề, và yêu cầu giấy phép hoạt động điện lực trừ trường hợp được miễn.
  6. Chỉ truyền thông bằng số đã đo đếm. Sản lượng ghi tại công tơ và tại đầu ra inverter là bằng chứng; ước lượng của nhà thầu thì không.

Ranh giới chống greenwashing. Điện mặt trời mái nhà rất dễ bị "kể to hơn sự thật". Ba lỗi thường gặp: (1) công bố phần trăm điện sạch dựa trên công suất lắp đặt thay vì sản lượng thực phát; (2) gọi doanh nghiệp là "trung hòa carbon" chỉ vì có giàn pin trên mái, trong khi kiểm kê khí nhà kính chưa làm; (3) trích một mức giá mua điện dư cũ như thể vẫn đang áp dụng, trong khi quy định mới neo giá theo công bố hằng năm. Nguyên tắc an toàn: nói đúng cái đo được, dẫn đúng văn bản đang hiệu lực, và ghi rõ ngày cập nhật.

Từ 26/6/2026, nhà xưởng SME được bán tối đa 50% sản lượng điện dư từ điện mặt trời mái nhà tự dùng thay vì 20% — nhưng phần thưởng đó chỉ thuộc về doanh nghiệp làm đúng thủ tục thông báo hoặc đăng ký ngay từ khi còn trên bản vẽ.

Bài viết tổng hợp thông tin từ nguồn công khai (Báo Điện tử Chính phủ, Tạp chí Công Thương, EVNSPC, LuatVietnam) tại thời điểm 22/07/2026, không phải tư vấn pháp lý. Trước khi đầu tư hoặc nộp hồ sơ, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn Nghị định 58/2025/NĐ-CP, Nghị định 243/2026/NĐ-CP, Nghị định 133/2026/NĐ-CP đang hiệu lực và làm việc trực tiếp với Sở Công Thương cùng đơn vị điện lực địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào và sửa những gì?

Nghị định 243/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 26/6/2026. Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới. Nội dung đáng chú ý nhất là sửa Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán sản lượng điện dư của điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Nhà xưởng được bán bao nhiêu phần trăm sản lượng điện dư?

Sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa hai bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ — tăng so với mức 20% của quy định cũ tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Riêng từ ngày Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, hai bên được thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận và đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện.

Giá mua bán sản lượng điện dư được tính thế nào?

Giá mua bán sản lượng điện dư là giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố, tính bằng đồng Việt Nam/kWh. Nếu mức giá đó cao hơn giá tối đa của khung giá phát điện loại hình điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ tương ứng theo miền áp dụng, thì giá mua bán được xác định bằng mức giá tối đa của khung giá phát điện đó (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng).

Doanh nghiệp lắp điện mặt trời mái nhà phải thông báo hay đăng ký?

Theo cách phân nhóm của Nghị định 58/2025/NĐ-CP, thủ tục THÔNG BÁO áp dụng cho hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ lắp hệ thống dưới 100 kW có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, và cho tổ chức, cá nhân lắp hệ thống dưới 1.000 kW có đấu nối nhưng không đăng ký bán sản lượng điện dư. Thủ tục ĐĂNG KÝ áp dụng cho hệ thống từ 1.000 kW trở lên, hệ thống dưới 1.000 kW không bán điện dư nhưng muốn được cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển, và hệ thống dưới 1.000 kW có đăng ký bán điện dư lên lưới (trừ một số trường hợp riêng).

Không gửi thông báo thì bị phạt bao nhiêu?

Từ ngày 25/5/2026, Nghị định 133/2026/NĐ-CP áp chế tài. Với nguồn tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối hạ áp, hành vi không gửi thông báo hoặc thực hiện không đúng nội dung đã thông báo bị phạt cảnh cáo; nếu tái phạm sau 10 ngày kể từ ngày bị xử phạt thì phạt 500.000 đồng đến 1 triệu đồng với nguồn công suất đến 20 kW và 2 – 3 triệu đồng với nguồn trên 20 kW. Với nguồn đấu nối từ cấp trung áp trở lên, hành vi không gửi thông báo hoặc lắp đặt khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển bị phạt 10 – 20 triệu đồng.

Bán điện dư có phải xin giấy phép hoạt động điện lực không?

Có. Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân bán sản lượng điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ các trường hợp được miễn giấy phép hoạt động điện lực theo quy định của pháp luật. Vì vậy khi lập phương án đầu tư, doanh nghiệp nên tính cả nghĩa vụ thủ tục này chứ không chỉ tính phần sản lượng được bán.

Nghị định 135/2024/NĐ-CP còn hiệu lực không?

Không. Nghị định 58/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025 thay thế Nghị định 135/2024/NĐ-CP và quy định các điều khoản chuyển tiếp cho các dự án đã được phê duyệt trước khi Nghị định có hiệu lực. Do đó mọi hướng dẫn dựa trên Nghị định 135/2024/NĐ-CP đều cần đối chiếu lại với Nghị định 58/2025/NĐ-CP, và tiếp tục đối chiếu với Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã sửa đổi Điều 14 của văn bản này.

Nguồn tham khảo

  1. Báo Điện tử Chính phủ — Điện mặt trời mái nhà: Nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được phép bán lên tới 50% (27/6/2026)
  2. Tạp chí Công Thương — Mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp, nâng tỷ lệ điện mặt trời mái nhà dư được phép bán lên 50% (29/6/2026)
  3. LuatVietnam — Từ 26/6/2026, điện mặt trời mái nhà được bán tối đa 50% sản lượng điện dư (29/6/2026)
  4. EVNSPC — Nghị định 133/2026/NĐ-CP: Lưu ý mới với điện mặt trời mái nhà tự dùng từ ngày 25/5/2026 (18/5/2026)
  5. LuatVietnam — Từ 25/5/2026, vi phạm quy định về điện mặt trời mái nhà có thể bị phạt đến 100 triệu đồng (07/5/2026)
  6. LuatVietnam — Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới (hiệu lực 03/3/2025, thay thế Nghị định 135/2024/NĐ-CP)
Bắt đầu

Sẵn sàng chuyển đổi xanh?

Để lại thông tin, đội ngũ GROW sẽ liên hệ trong 24 giờ để tư vấn lộ trình phù hợp với quy mô và ngành nghề của bạn.